Drone Drug Smuggling Up 100-Fold: Punjab Emerges as Main Hub, Reveals NCB Report
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਾ ਤਸਕਰੀ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ ਹੁਣ ਅਸਮਾਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ 5 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰੋਨ ਰਾਹੀਂ ਤਸਕਰੀ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 100 ਗੁਣਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਕੇ ਉੱਭਰਿਆ ਹੈ।
ਦਰਅਸਲ, ਕੇਂਦਰੀ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਨਾਰਕੋਟਿਕਸ ਕੰਟਰੋਲ ਬਿਊਰੋ (NCB) ਦੇ 2025 ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਡਰੋਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਿਕਾਰਡ 305 ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 468 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਨਸ਼ਾ ਤਸਕਰੀ ਦੀਆਂ 305 ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 298 ਇਕੱਲੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ, ਯਾਨੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਡਰੋਨ ਰਾਹੀਂ ਨਸ਼ਾ ਤਸਕਰੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੇਂਦਰ ਪੰਜਾਬ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹਾਈ-ਪਿਉਰਿਟੀ (ਉੱਚ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੀ) ਹੈਰੋਇਨ ਅਤੇ ਮੈਥਮਫੇਟਾਮਾਈਨ (ਮੈਥ) ਵਰਗੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਨਸ਼ੇ ਭਾਰਤ ਭੇਜੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਡਰੋਨ ਰਾਹੀਂ ਨਸ਼ਾ ਤਸਕਰੀ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 98% ਦਾ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ 2021 (ਜਦੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ ਮਾਮਲੇ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਰੋਨ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 100 ਗੁਣਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 2021 ਅਤੇ 2025 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਗਲਤ ਵਰਤੋਂ (ਡਾਇਵਰਜ਼ਨ) ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ 77% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਾਲਾਨਾ ਜ਼ਬਤੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ 2,43,111 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਉੱਚਤਮ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਥੋੜ੍ਹੀ ਘੱਟ ਹੋ ਕੇ 2,37,390 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ 'ਤੇ ਆ ਗਈ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਸੇਵਨ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਲਹਿਰ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 8.95 ਲੱਖ ਕੋਡੀਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਫ਼ ਸਿਰਪ (ਖੰਘ ਦੀ ਦਵਾਈ) ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ ਫੜੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਿਊਪ੍ਰੇਨੋਰਫਿਨ, ਟਰਾਮਾਡੋਲ ਅਤੇ ਅਲਪਰਾਜ਼ੋਲਮ ਵਰਗੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਪਲਾਈ ਵੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਹਵਾਈ ਰਸਤਿਆਂ 'ਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਤਾਂ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਕੂਰੀਅਰ ਅਤੇ ਡਾਕ ਰਾਹੀਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਤਸਕਰੀ ਹਾਲੇ ਵੀ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ 174 'ਤੇ ਸਥਿਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਪੋਸਟਲ ਚੈਨਲਾਂ (ਡਾਕ ਰਾਹੀਂ) ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ 972 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਸੀ।
NCB ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਡਰੱਗ ਲੈਬਾਰਟਰੀਆਂ (ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ) ਦੇ ਵਧਣ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ, 30 ਗੁਪਤ ਨਿਰਮਾਣ ਲੈਬਾਰਟਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 102 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ।
NCB ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਟਿਕਾਣਿਆਂ 'ਤੇ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮੇਫੇਡ੍ਰੋਨ, ਐਫੇਡ੍ਰਿਨ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਾਈਕੋਟ੍ਰੋਪਿਕ ਗੋਲੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਡੇ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ, ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਣਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਤਬਦੀਲੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਟੇਲ (ਗਿਰੋਹਾਂ) ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਨਸ਼ਾ ਤਸਕਰੀ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ 747 ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 203 ਲੋਕ ਨੇਪਾਲ ਦੇ, ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਦੇ 146 ਅਤੇ ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੇ 97 ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ NCB ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਨਸ਼ਾ ਜ਼ਬਤ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪੈਸੇ ਦੇ ਸਰੋਤ (ਡਰੱਗ ਮਨੀ) ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਰਣਨੀਤੀ ਅਪਣਾਈ ਹੈ।
ਵਿੱਤੀ ਜਾਂਚ (ਫਾਈਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਇਨਵੈਸਟੀਗੇਸ਼ਨ) ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਕੇ 1,356 ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਨਸ਼ਾ ਤਸਕਰਾਂ ਦੀ 836 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਫ੍ਰੀਜ਼ (ਜ਼ਬਤ) ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੀ ਗਈ 164.93 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ ਹੈ।
