Panchkula Museum: RTI Reveals ₹87 Lakh Furniture Bought for Under-Construction Building
ਯਮੁਨਾਨਗਰ: ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਕਾਰਜਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪੰਚਕੂਲਾ ਦੇ ਸੈਕਟਰ-5 ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 50 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਅਜੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਲਈ 87 ਲੱਖ 84 ਹਜ਼ਾਰ 190 ਰੁਪਏ ਦਾ ਫਰਨੀਚਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਖ਼ਰੀਦ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਫਰਨੀਚਰ ਨੂੰ ਸੈਕਟਰ-12ਏ ਸਥਿਤ ਨਾਹਨ ਕੋਠੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ (RTI) ਤਹਿਤ ਮੰਗੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਜਗਾਧਰੀ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਵੱਲੋਂ 18 ਮਈ 2026 ਨੂੰ ਆਰ.ਟੀ.ਆਈ. ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਅਤੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਨਰਿੰਦਰ ਪਰਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਲੋਕ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਭਾਗ (PWD) ਵੱਲੋਂ ਇਮਾਰਤ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ ਜਾਣੀ ਸੀ। ਇਸੇ ਗੱਲ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਫਰਨੀਚਰ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਕੀ ਸਫ਼ਾਈ ਦਿੱਤੀ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੰਗਲ ਬ੍ਰਾਂਡ ਤੋਂ ਖ਼ਰੀਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਡਿਟ (ਲੇਖਾ ਪੜਤਾਲ) ਨਾ ਹੋਣ ਸੰਬੰਧੀ ਸਵਾਲਾਂ 'ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਖ਼ਰੀਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਆਰ.ਟੀ.ਆਈ. ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਫਰਨੀਚਰ ਖ਼ਰੀਦ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ, ਖ਼ਰੀਦ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਸਪਲਾਇਰ ਸੰਸਥਾ, ਭੁਗਤਾਨ, ਨਿਰੀਖਣ, ਸਟਾਕ ਵੇਰਵੇ ਅਤੇ ਆਡਿਟ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੰਗੀ ਗਈ ਸੀ।
ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਲਈ ਫਰਨੀਚਰ ਖ਼ਰੀਦਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਖ਼ਰੀਦ ਪੋਰਟਲ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਫਰਨੀਚਰ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦ ਲਈ 87 ਲੱਖ 84 ਹਜ਼ਾਰ 190 ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਕਮ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਾਮਾਨ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਰਕਮ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਭੁਗਤਾਨ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇੱਕੋ ਹੀ ਖ਼ਾਸ ਬ੍ਰਾਂਡ ਤੋਂ ਖ਼ਰੀਦ ਕਰਨ 'ਤੇ ਉੱਠ ਰਹੇ ਸਵਾਲ ਆਰ.ਟੀ.ਆਈ. ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਫਰਨੀਚਰ ਖ਼ਰੀਦਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿੰਗਲ ਬ੍ਰਾਂਡ ਖ਼ਰੀਦ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਪਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਤਹਿਤ ਖ਼ਰੀਦ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਬ੍ਰਾਂਡ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਕਾਰਨ ਦੂਜੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।
ਸਰਕਾਰੀ ਖ਼ਰੀਦ ਪੋਰਟਲ 'ਤੇ ਰਜਿਸਟਰਡ ਕੁਝ ਵਿਕਰੇਤਾਵਾਂ (ਵੈਂਡਰਾਂ) ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ 'ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਜਤਾਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਕੁਰਸੀ, ਮੇਜ਼ ਅਤੇ ਸੋਫ਼ਾ ਵਰਗੇ ਆਮ ਫਰਨੀਚਰ ਕਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਖ਼ਰੀਦ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਂਡ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਰੱਖਣਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਫਰਨੀਚਰ ਖ਼ਰੀਦ ਦਾ ਆਡਿਟ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਆਰ.ਟੀ.ਆਈ. ਵਿੱਚ ਫਰਨੀਚਰ ਖ਼ਰੀਦ ਦੇ ਆਡਿਟ (ਲੇਖਾ ਪੜਤਾਲ) ਬਾਰੇ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੰਗੀ ਗਈ ਸੀ। ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਜੇ ਤੱਕ ਇਸ ਖ਼ਰੀਦ ਦਾ ਆਡਿਟ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਰਨੀਚਰ ਖ਼ਰੀਦ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
ਅਰਜ਼ੀਕਰਤਾ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਲੇਖਾ ਅਧਿਕਾਰੀ (ਅਕਾਊਂਟਸ ਅਫ਼ਸਰ) ਦਾ ਤਬਾਦਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਨਵੀਂ ਨਿਯੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਨਾਲ ਖ਼ਰੀਦ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ 'ਤੇ ਵੀ ਸਵਾਲ ਉੱਠ ਰਹੇ ਹਨ।
ਆਰ.ਟੀ.ਆਈ. ਵਿੱਚ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਸਵਾਲ ਅਤੇ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਜਵਾਬ:
ਸਵਾਲ: ਖ਼ਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਫਰਨੀਚਰ ਇਸ ਵੇਲੇ ਕਿੱਥੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ?
ਜਵਾਬ: ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਫਰਨੀਚਰ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਨਾਹਨ ਕੋਠੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਸਵਾਲ: ਜਦੋਂ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਅਜੇ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਰਨੀਚਰ ਖ਼ਰੀਦਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਸੀ?
ਜਵਾਬ: ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦਿਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਖ਼ਰੀਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਮਾਰਤ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
