Bhakra Dam Water Levels Rise; BBMB Issues Punjab Flood Alert
ਪੰਜਾਬ: ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸੂਨ ਆਉਣ ਵਿੱਚ ਅਜੇ 3-4 ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਕੀ ਹਨ, ਪਰ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਭਾਖੜਾ ਡੈਮ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਭਾਖੜਾ-ਬਿਆਸ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਬੋਰਡ (BBMB) ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਬੋਰਡ ਨੇ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਰਗੇ ਭਾਈਵਾਲ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਤੈਅ ਮਾਤਰਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਣੀ ਲੈਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਭਾਖੜਾ ਡੈਮ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਣੀ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 1680 ਫੁੱਟ ਹੈ। ਅਜੇ ਡੈਮ ਦਾ ਪੱਧਰ 1578 ਫੁੱਟ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮੀ ਕਾਰਨ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਗਲੇਸ਼ੀਅਰ ਪਿਘਲਣ ਕਰਕੇ ਸਤਲੁਜ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀਂ ਦਿਨੀਂ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਕਾਫ਼ੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਭਾਖੜਾ ਡੈਮ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੂਨ ਦੇ ਆਖਰੀ ਹਫ਼ਤੇ ਤੱਕ ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਬਾਰਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਾਨਸੂਨ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਕਾਫ਼ੀ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਭਾਖੜਾ ਡੈਮ ਦਾ ਵਾਟਰ ਲੈਵਲ ਘੱਟ ਨਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਮਾਨਸੂਨ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ-ਹਿਮਾਚਲ ਵਿੱਚ ਹੜ੍ਹ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
BBMB ਨੇ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਅਜੇ ਝੋਨੇ ਦਾ ਸੀਜ਼ਨ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਆਪਣੇ ਕੋਟੇ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਤਾਂ ਜੋ ਗੋਬਿੰਦ ਸਾਗਰ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਬਾਰਸ਼ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣ ਸਕੇ। ਭਾਖੜਾ ਡੈਮ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵਾਟਰ ਲੈਵਲ 1578.07 ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਾਲੋਂ ਕਰੀਬ 21.47 ਫੁੱਟ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਭਾਖੜਾ ਡੈਮ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸਮਰੱਥਾ 1680 ਫੁੱਟ ਹੈ। ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਭਾਰੀ ਬਾਰਸ਼ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਪਿਘਲੀ ਬਰਫ਼ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਲਈ ਗੋਬਿੰਦ ਸਾਗਰ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਉਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ BBMB ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟੈਕਨੀਕਲ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਾਟਰ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ, ਸਿੰਚਾਈ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਅਤੇ ਡੈਮ ਦੀ ਟੈਕਨੀਕਲ ਹਾਲਤ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਹੋਈ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਝੋਨੇ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਨਹਿਰੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਭਾਖੜਾ ਡੈਮ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਣੀ ਛੱਡਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਜੇਕਰ ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਬਾਰਸ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਡੈਮ ਦਾ ਲੈਵਲ ਘੱਟ ਨਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਅਚਾਨਕ ਪਾਣੀ ਵਧਣ ਨਾਲ ਹੇਠਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੜ੍ਹ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
BBMB ਹਰ ਸਾਲ ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਡੈਮ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਬਹਾਅ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਕੋਟਾ (ਸਾਲਾਨਾ ਅਕਾਊਂਟਿੰਗ ਸਾਲ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ) ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਰਾਜਾਂ ਲਈ ਸਾਲ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਪਾਣੀ ਦਾ ਬਟਵਾਰਾ ਆਮ ਜਾਂ ਹਾਲ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ (ਯਾਨੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਾਈਕਲ) ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਮਿਲੀਅਨ ਏਕੜ ਫੀਟ (MAF) ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ, ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ 5.512 MAF ਪਾਣੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਹਰਿਆਣਾ ਨੂੰ 2.987 MAF ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਨੂੰ 3.318 MAF ਪਾਣੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਦੀ ਵੰਡ 21 ਮਈ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ 20 ਮਈ ਤੱਕ ਚੱਲਦੀ ਹੈ।
ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 1987 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੜ੍ਹ ਆਇਆ ਸੀ। ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 23 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਫ਼ਤ (ਡਿਜ਼ਾਸਟਰ) ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪੈਕੇਜ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਵੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ 1987 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੜ੍ਹ ਵਰਗੀ ਗੰਭੀਰ ਸਥਿਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਇਸ ਵਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
