UP Samuhik Vivah Yojana: 1.8 Lakh OBC Couples Wed in 9 Years
Yogi Government ਦੀ ‘ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਮੂਹਿਕ ਵਿਆਹ ਯੋਜਨਾ’ ਬਣੀ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ, 9 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 5.54 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਆਹ ਹੋਏ ਸੰਪੰਨ
ਲਖਨਊ: ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਯੋਗੀ ਆਦਿੱਤਿਆਨਾਥ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨ-ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਹੁਣ 'ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਭੇਦਭਾਵ' ਦੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਹਰ ਲੋੜਵੰਦ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। "ਸਭਕਾ ਸਾਥ, ਸਭਕਾ ਵਿਕਾਸ" ਦੇ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਨੂੰ ਸਾਰਥਕ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਮਾਜ ਕਲਿਆਣ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ 'ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਮੂਹਿਕ ਵਿਆਹ ਯੋਜਨਾ' ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ (SC), ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਨਜਾਤੀ (ST), ਓ.ਬੀ.ਸੀ. (OBC), ਜਨਰਲ ਅਤੇ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਹਾਰਾ ਬਣ ਕੇ ਉੱਭਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਯੂ.ਪੀ. ਵਿੱਚ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਜਾਤ ਜਾਂ ਧਰਮ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ 'ਯੋਗਤਾ' (ਪਾਤਰਤਾ) ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
9 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 1.80 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਆਹ
ਅੰਕੜਿਆਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਨੇ ਪੱਛੜੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ (OBC) ਦੇ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆਂਦੀ ਹੈ। ਯੋਗੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਨੌਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੇ ਓ.ਬੀ.ਸੀ. ਵਰਗ ਦੇ 1,80,017 ਜੋੜਿਆਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ (2025-26) ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੁਣ ਤੱਕ 26,286 ਓ.ਬੀ.ਸੀ. ਜੋੜੇ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਲਾਭ ਉਠਾ ਕੇ ਸਨਮਾਨਜਨਕ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਪਿਛਲੇ 9 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ 5,54,202 ਗਰੀਬ ਧੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਰਵਾਏ ਹਨ।
ਯੋਗਤਾ ਹੀ ਹੈ ਲਾਭ ਦਾ ਅਧਾਰ
ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਯੋਗੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਤਰਜੀਹ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਮੂਹਿਕ ਵਿਆਹ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਵਰਗ ਦੀ ਤੁਸ਼ਟੀਕਰਨ (ਖੁਸ਼ ਕਰਨਾ) ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਾਰੇ ਯੋਗ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੱਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਿਰਫ਼ ਧੀਆਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਰਥਿਕ ਤੰਗੀ ਕਾਰਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗਰੀਬ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇ ਹੱਥ ਪੀਲੇ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਨਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇ।
ਸਮਾਜ ਕਲਿਆਣ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ
ਇਸ ਮਹਾ-ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਉਤਾਰਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਮਾਜ ਕਲਿਆਣ ਵਿਭਾਗ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿਭਾਗ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਰੀ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਨਾਲ ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ (ਵੈਰੀਫਿਕੇਸ਼ਨ) ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਮੂਹਿਕ ਵਿਆਹ ਸਮਾਗਮ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਟੈਂਟ, ਪੰਡਾਲ, ਸਜਾਵਟ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬਾਰਾਤੀਆਂ ਦੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰਾਂ 'ਤੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਆਯੋਜਨ ਦਾ ਕੋਈ ਬੋਝ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।
ਸਿੱਧਾ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਰਕਮ
ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਮੂਹਿਕ ਵਿਆਹ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਹੁਣ ਸਰਕਾਰ ਹਰੇਕ ਜੋੜੇ 'ਤੇ 1 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ 60 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਸਿੱਧੇ ਨਵ-ਵਿਆਹੁਤਾ (ਲਾੜੀ) ਦੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ (DBT) ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਆਰਥਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਕਰ ਸਕੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 25 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕੀਮਤ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਸਮਾਨ ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ 15 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਵਿਆਹ ਸਮਾਗਮ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ 'ਤੇ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।